ҚҰҚЫҚ ҚОЛДАНУ МЕН ҚҰҚЫҚ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫНА ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУДІ МОНИТОРИНГТЕУ
DOI:
https://doi.org/10.52026/2788-5291_2026_81_1_302Кілт сөздер:
құқықтық мониторинг, цифрландыру, электрондық сот төрелігі, құқық шығармашылығы, дербес деректер, жасанды интеллект, халықаралық стандарттар, Қазақстан Республикасы, электрондық мемлекеттік қызметтер, құқық қолдану практикасыАңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасында құқық шығармашылығы мен құқық қолдану қызметіне цифрлық технологияларды енгізуді мониторингтеудің теориялық-құқықтық негіздері мен практикалық аспектілері қарастырылады. Тақырыптың өзектілігі мемлекеттік институттардың заң шығару процесіне, сондай-ақ сот және әкімшілік практикаға ықпал ететін ауқымды цифрлық трансформациясымен айқындалады. Зерттеудің мақсаты – ұлттық цифрландыру моделінің ерекшеліктерін айқындау және құқықтық мониторингті жетілдіру бағыттарын белгілеу. Әдістемелік негізді жүйелік және салыстырмалы-құқықтық тәсілдер, ұлттық заңнаманы, халықаралық индекстер мен шетелдік тәжірибені талдау құрайды. Зерттеу барысында Қазақстанның құқықтық жүйесін цифрландыру кешенді сипатқа ие екендігі анықталды: электрондық сот төрелігін дамыту, «Сот кабинеті» платформасын енгізу, нотариат пен адвокатураны цифрландыру процестік заңнаманы реформалаумен және дербес деректерді қорғау кепілдіктерін күшейтумен қатар жүруде. Сонымен қатар, цифрлық теңсіздік, деректердің жария болып кету тәуекелдері және жасанды интеллектіні қолдануды нормативтік тұрғыдан айқындаудағы белгісіздіктер сияқты негізгі сын-қатерлер анықталды. Мақаланың ғылыми жаңалығы цифрлық дәуірдің сын-қатерлеріне заңнаманы бейімдеуді қамтамасыз ететін құрал ретінде құқықтық мониторингті кешенді қарастыруда. Зерттеудің практикалық маңыздылығы халықаралық стандарттар мен үздік тәжірибелерді ескере отырып ұлттық құқықтық базаны жетілдіруге арналған ұсынымдар әзірлеуде көрініс табады.
