ҚАЗАҚСТАНДЫ ЖАҢҒЫРТУ БАҒЫТЫНДА САЙЛАУ ҚҰҚЫҒЫ ҚАҒИДАЛАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Авторлар

  • Кайрат Рахимович Балабиев Центрально – Азиатский инновационный университет https://orcid.org/0000-0001-5770-5712
  • Айгуль Куанышевна Курманова

DOI:

https://doi.org/10.52026/2788-5291_2023_74_3_77

Кілт сөздер:

қағидаттар, сайлау құқығы, сайлау процесі, ұлттық заңнама, депутаттар, кандидаттар, бақылаушылар

Аңдатпа

Ғылыми жұмыс сайлау құқығы қағидаттарын іске асырудың және осы саладағы қазақстандық заңнаманы жаңғыртудың кейбір мәселелерін қарастырады. Сайлау туралы заңнаманың мазмұны мен орындалу мәселелерін талдау, сондай-ақ сайлау процесінің іргелі қағидаларын зерттеу негізінде оны жетілдірудің мүмкін жолдарын анықтау жұмыс жазудың мақсаты болып табылады. Тақырыптың өзектілігі қоғам мен сайлау құқығы елі үшін оны мемлекеттегі демократияны дамытудың қажетті факторы ретінде тану тұрғысынан әлеуметтік және саяси құндылықпен негізделген. Зерттеудің жалпы ғылыми және жеке ғылыми әдістерін қолдану (салыстырмалы-құқықтық, арнайы-құқықтық, логикалық) жұмыстың мақсатын практикалық мәліметтермен дәлелдеуді күшейте отырып жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Мақалада сайлау құқығы қағидаттарының мазмұны және олардың ерекшеліктерін ескере отырып, практикалық іске асыру мәселелері қарастырылады. Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген сайлау құқығы қағидаттарының мемлекеттің халықаралық стандарттары мен міндеттемелеріне сәйкестігі даусыз болып табылады. Мақала сайланған компаниялардың процесінде оларды түсіндіру және сақтау мәселесін көтереді. Мемлекетте сайлауды ұйымдастыру және өткізу мәселелері саласындағы заңнаманы одан әрі жетілдіру қажеттілігі туралы қорытындылар беріледі. Кандидаттарды ұсыну және тіркеу, байқаушыларды аккредиттеу кезеңіне қатысты мәселелер талданады. Бұқаралық ақпарат құралдарының кандидаттары үшін қолжетімділік мәселесі, дәлірек айтсақ, ақылы сөз сөйлеу көлемі бойынша шектеулердің болмауы жарияланады, бұл кандидаттардың айқын теңсіздігіне әкеледі. Саяси партиялардың сайлау процесіне қатысуына қатысты сайлаушылар мен мандаттардың дауыстарын бөлу динамикасы мемлекеттің заң шығарушы органында көппартиялылықтың болуын және сақталуын көрсетеді. Бір саяси партияның қалғандарына қарағанда монополиясын азайту үшін әр саяси партияға қатысты мандаттар санын ұлғайту қажеттілік заңнамалық қызметті жетілдіруді тудырады. Жұмыста әртүрлі тарихи кезеңдерде, соның ішінде соңғы кезеңдерде сайлау өткізуге талдау жасалады.

##submission.authorBiography##

##submission.authorWithAffiliation##

Орталық Азия инновациялық университетінің «Құқықтану» кафедрасының профессоры, заң ғылымдарының докторы

##submission.downloads##

Жарияланды

27.09.2023

##submission.howToCite##

Балабиев, К. . Р., & Курманова , А. К. (2023). ҚАЗАҚСТАНДЫ ЖАҢҒЫРТУ БАҒЫТЫНДА САЙЛАУ ҚҰҚЫҒЫ ҚАҒИДАЛАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ. «Qazaqstan Respyblikasy Zannama jäne Quqyqtyq Aqparat Institytynyn Jarshysy» Gylymi-Quqyqtyq Jurnaly («Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институтының Жаршысы» ғылыми-құқықтық журналы), 3(74). https://doi.org/10.52026/2788-5291_2023_74_3_77