ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕКЕ ДЕТЕКТИВТІК ҚЫЗМЕТТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
DOI:
https://doi.org/10.52026/2788-5291_2024_77_2_227Кілт сөздер:
жеке детектив, қылмыстық процесс, жеке детективтік қызмет, құқық қорғау органдары, қауіпсіздікАңдатпа
Жеке детективтік қызмет – бұл жеке тұлғалардың немесе ұйымдардың сұрауы бойынша әртүрлі оқиғалар; адамдар мен объектілер туралы ақпаратты жинауға, талдауға және беруге байланысты кәсіби қызмет.
Мақалада құқық қорғау органдарында жүргізіліп жатқан реформалар аясында осы саланың өзектілігі атап көрсетілген және авторлар жеке детективтік қызметті заңнамалық бекіту азаматтарға, қоғамға және мемлекетке құқықтық көмек деңгейін едәуір жақсарта алады деп тұжырымдайды. Авторлар өркениетті елдерде жеке детективтік қызметтің табысты қалыптасуы мен дамуын атап өтіп, шетелдік тәжірибеге сүйенеді.
Жеке детективтің құқықтық мәртебесі нормативті түрде бекітіле отырып, оның принциптері, әдістері, құқықтық жағдайы, құқық қорғау органдарымен ынтымақтастығы және т. б. айқындалуы тиіс. Заңнамалық реттеу қажеттілігін негіздей отырып, авторлар жеке детективтер үшін негіз болатын принциптерді, соның ішінде заңдылықты, құқықтарды бұзуға жол бермеушілікті және құпиялылықты көрсетеді.
Авторлар қылмыстық құқық бұзушылықтармен тиімді күресу үшін жеке детективтердің мемлекеттік құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимылының маңыздылығын атап көрсетеді және өзара іс-қимылдың төрт категориясын анықтайды: құқықтық ынтымақтастық, техникалық ынтымақтастық, ақпараттық өріс және жедел өзара әрекеттесу және қолдау.
Халықаралық нормалар мен стандарттар елдегі жеке детективтік қызметті құқықтық реттеудің маңызды шарттары болып табылады. Әлемдік тәжірибелер контекстінде жеке детективтер қызметінің принциптерінің, мақсаттары мен міндеттерінің ортақтығы атап өтіледі, бірақ сонымен бірге әр мемлекеттің заңнамасы мен құқықтық жүйесімен реттелетін ұлттық ерекшеліктердің болуы танылады.
Сондай-ақ, осы мақалада авторлармен жеке детективтің құқықтық жағдайына құқықтық сипаттама берілді, олардың қылмыстық процесс саласындағы жұмыс нәтижелерін пайдалану бойынша ұсыныстар әзірленді.