ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ӨКІЛЕТТІК ЖҮЙЕСІНІҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
DOI:
https://doi.org/10.52026/2788-5291_2024_77_2_278Кілт сөздер:
Конституция, Конституциялық заң, Президент, мемлекет басшысы, өкілеттіктерАңдатпа
Автор қазақстандық авторлардың көпшілігі мемлекет басшысының өкілеттіктерін анықтауда қандай да бір жолмен функционалдық көзқарасты ұстанатынын атап өтті. «Функция» терминінің өзі кейбір мемлекеттердің конституцияларында кездеседі. Алайда, тәуелсіз Қазақстанның 1993 жылғы 28 қаңтардағы бірінші Конституциясында да, қолданыстағы Конституцияда да бұл термин қолданылмаған. Дегенмен, Республика Конституциясының кейбір ережелерін мемлекеттің жоғары лауазымды тұлғасының функцияларын сипаттау ретінде түсіндіруге болады.
Мақалада автор «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында көрсетілген өкілеттіктер топтарын қарастырады. Автор Мемлекет басшысының өкілеттіктерін барлық конституциялық реформаларды ескере отырып дамытуды зерттейді (1999, 2007, 2011, 2017, 2022 және 2023 жылдардағы өзгерістер мен толықтырулар). Зерттеу пәні Қазақстан Республикасының құқықтық актілері, оларда тұжырымдалған құқықтық нормалар мен оларды іске асыру практикасы, бағдарламалық құжаттар болып табылады. Жұмыстың мақсаты Президенттің өкілеттік жүйесін дамыту проблемаларын анықтау және оларды шешу бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
Мақалада Мемлекет басшысының өкілеттіктерінің әрбір тобы, оның ішінде Президенттің мемлекеттік органдар жүйесіндегі конституциялық-құқықтық жағдайы талданады, мемлекеттік органдар арасындағы қарым-қатынастардың даму процестері талданады, жеткілікті айқын емес ережелер анықталды. Автор Мемлекет басшысының өкілеттіктердің әрбір тобы бойынша өкілеттіктерін, оның ішінде Конституция, конституциялық заң және басқа да құқықтық актілер бойынша кейбір өкілеттіктердің сәйкессіздігін егжей-тегжейлі нақтылауға назар аударады. Қорытындылай келе, Қазақстанның құқықтық актілерінің кейбір ережелеріне баға берілді, өкілеттіктерді кеңейту бойынша ұсыныстар берілді.