ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЗАҢНАМАСЫ БОЙЫНША ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІНІҢ ҰҒЫМЫ МЕН ОНЫҢ БЕЛГІЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52026/2788-5291_2026_81_1_100Кілт сөздер:
жануарлар дүниесі, антропогендік әсер, аң аулау, браконьерлер, балық аулау, фауна, табиғи еркіндік, қоршаған орта, жабайы жануарлар, тірі организмдерАңдатпа
Бұл мақалада Қазақстан Республикасы заңнамасындағы жануарлар дүниесі ұғымы мен оның белгілері қарастырылады. Қазіргі кезде жануарлар дүниесі табиғи ортаның ажырамас бөлігі болып табылады. Жануарлар дүниесі адамның игілік көзі, өндірістің бастапқы көзі және қоғамның әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыру арқылы үлкен пайда әкеледі. Жануарлар дүниесі белгілі бір табиғи жағдайларда оларды пайдалану кезінде үнемі қалпына келтіруге қабілетті жаңартылатын табиғи ресурстардың қатарына жатады. Еліміздің экономикасында балық аулау, аңшылық және басқада маңызды салаларының қызметі оларды пайдалануға негізделген. Қазіргі уақытта жануарлар дүниесін қорғау мәселесі заңгер-эколог ғалымдардың назарын ерекше аударуда. Оған үлкен мән берілуде, өйткені соңғы жылдары еліміздің жануарларының кейбір түрлері мүлдем азайып кетті. Бүгінгі таңда қоршаған табиғи ортаның ластануы, браконьерлік, адамның шаруашылық белсенділігінің артуы және т.б. нәтижесінде жануарлар әлеміне келтірілген зиян нақты фактіге айналды. Құқықтық тұрғыдан жануарлар дүниесін қоршаған ортаның элементі, табиғи объект, табиғи ресурс, пайдалану және қорғау объектісі, мемлекеттік меншік объектісі, ғылым тақырыбы, табиғат қорғау объектісі және құқықтық қатынастар объектісі ретінде де қарастыруға болады. Мұндай жағдайларда жануарлар дүниесінің ұғымын, оның белгілерін егжей-тегжейлі зерделеу, жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі қатынастарды одан әрі дамытудың теориялық негізін қалыптастыру үшін қажет. Бұл мақалада Қазақстан Республикасы заңнамасындағы жануарлар дүниесі ұғымы мен оның белгілері әмбебап және салыстырмалы құқықтық талдаудың ғылыми әдістерін қолдану арқылы қарастырылады.
Жануарлар дүниесінің ұғымы мен оның құқықтық белгілерін анықтау тек теориялық қана емес, сонымен бірге үлкен практикалық маңызға ие, өйткені экологиялық заңнамада берілген жануарлар әлемінің заңды анықтамасы нормативтік құқықтық актілердегі қайшылықтар мен дәлсіздіктерді жоюға мүмкіндік береді, жабайы жануарларды қорғау, өсіру және тұрақты пайдалану қатынастарын одан әрі жетілдіруге ықпал етеді. Осы мақаланың қорытындысында авторлар жануарлар дүниесінің ұғымын, жануарлар дүниесінің нақты белгілерін анықтайды.
