КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ РЕФОРМАЛАРДЫ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІНДЕ КОНТЕКСТТЕ КОНСТИТУЦИОНАЛИЗМДІ ДАМЫТУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ҮРДІСТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52026/2788-5291_2025_80_4_317Кілт сөздер:
конституционализм, конституционализмнің интернационалдануы, конституциялық бірегейлік, Орталық Азия мемлекеттері, конституциялық реформаАңдатпа
Қазақстанда 2022 жылғы конституциялық реформалар құқықтық және саяси жүйені одан әрі жаңғыртудың жаңа бағыттарын белгіледі. Сонымен қатар, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан сияқты Орталық Азия елдерінде жүргізілген конституциялық реформалар уақыт өте келе өз тиімділігін көрсетті.
Мақаланың авторлары соңғы онжылдықтардағы конституционализм эволюциясының әлемдік үрдістері контексінде Орталық Азия елдеріндегі конституциялық реформалардың ерекшеліктеріне арналған зерттеу жүргізді. Зерттеудің өзектілігі конституционализмді интернационалдандырудың жаһандық үрдістерімен және өңірлік конституциялық бірегейлікті ескеру қажеттілігімен негізделген. Салыстырмалы-құқықтық және институционалдық тәсілдер, қолданыстағы конституциялардың негізгі ережелерін талдау, сондай-ақ реформалау бағыттарын салыстыру әдіснамалық тұрғыдан қолданылды. Зерттеу нәтижесінде конституциялық реформаларды жүргізудің қазіргі заманғы тәсілдерімен - жалпыұлттық референдумдарды пайдаланумен, адам құқықтарын қамтамасыз етудің тиімді тетіктерін енгізуге бағдармен, сондай-ақ жаһандық стандарттарды ұлттық жағдайларға бейімдеуге ұмтылумен қатар дамып келе жатқан өңірлік конституциялық дамудағы тренд анықталды. «Мықты Президент - ықпалды Парламент - есеп беретін Үкімет» формуласы іске асырылып жатқан Қазақстанға ерекше көңіл бөлінеді. Осы бапта баяндалған зерттеу нәтижелері одан әрі өңірдегі конституциялық институттарды заңнамалық жетілдіру үшін пайдаланылуы мүмкін.
